Συμπτώματα και Διάγνωση – Μέρος Δεύτερο
Συμπτώματα ανά Ηλικία σύμφωνα με το DSM-5
Σχολική Ηλικία
Τα συμπτώματα Ειδικής Μαθησιακής Δυσκολίας σε παιδιά σχολικής ηλικίας περιλαμβάνουν:
- Δεν αναγνωρίζει τα γράμματα της αλφαβήτου (ήχους και ονόματα) με ακρίβεια και ταχύτητα – έλλειψη αυτοματοποίησης.
- Μεγαλόφωνη ανάγνωση αργή, συλλαβιστή, κομπιαστή, ανακριβής και κοπιώδης, με ή χωρίς φωνολογικά λάθη (κυρίως στις πρώτες τάξεις).
- Σύγχυση φωνημάτων και γραμμάτων (π.χ. β-φ, γ-χ, δ-θ – π.χ. φάζω αντί βάζω).
- Αντικαταστάσεις ή παραλείψεις φωνηέντων (π.χ. δόσος/δσος αντί δάσος).
- Παραλείπει σύμφωνα σε απλές λέξεις (π.χ. λιμούλα αντί λιμνούλα).
- Παραλείπει συλλαβές ή τμήματα λέξεων (π.χ. Λνο αντί λάχανο).
- Αντικαθιστά λέξεις με άλλες συγγενικής σημασίας (π.χ. ποτάμι αντί νερό).
- Μαντεύει λέξεις με βάση ομοιότητες (π.χ. σχολείο αντί σχολάω).
- Διπλασιάζει συλλαβές (π.χ. Δευτετέρα αντί Δευτέρα).
- Αντιστρέφει ή μεταθέτει γράμματα/συλλαβές (π.χ. ορμπέλα αντί ομπρέλα).
- Καθρεφτική ανάγνωση και γραφή μικρών λέξεων ή γραμμάτων (π.χ. αχ αντί χα, 3 αντί ε).
- Σύγχυση συμφωνικών συμπλεγμάτων (π.χ. πάτσα αντί πάστα).
- Παραλείπει, επαναλαμβάνει ή προσθέτει λέξεις και γραμμές κατά την ανάγνωση.
- Απουσία ή παρατονισμός (π.χ. χρησή αντί χρήση).
- Αγνοεί τα σημεία στίξης – διαβάζει «χωρίς ανάσα» και χωρίς προσωδία.
- Ο λόγος (γραπτός και προφορικός) είναι φωνητικός (π.χ. πείζμα αντί πείσμα).
- Χάσιμο σειράς ανάγνωσης, ειδικά με αλλαγή γραμμής – χρησιμοποιεί το δάχτυλο για να κρατά το σημείο.
- Δυσκολίες στην κατανόηση του κειμένου όταν διαβάζει μόνο του.
- Καλύτερη κατανόηση όταν το κείμενο του διαβάζεται από άλλον.
- Καθυστερημένη εκμάθηση ώρας – σύγχυση με «και»/«παρά».
Δυσγραφία (Σχολική Ηλικία)
Σύμφωνα με τον ορισμό των Caramazza, Capasso και Miceli (1996) και την Ελληνική Εταιρία Δυσλεξίας, η Δυσγραφία είναι:
«Ελλειμματική επεξεργασία στη μετατροπή των ακουστικών και οπτικών ερεθισμάτων σε κινητική συμπεριφορά, με αποτέλεσμα τη δυσκολία στην παραγωγή αναγνώσιμης γραφής και ασυνέπεια μεταξύ αναγνωστικού επιπέδου και γραφής.»
Ενδείξεις Δυσγραφίας:
- Δυσανάγνωστη γραφή, «μουντζούρες», ανισομεγέθη ή ατελή γράμματα.
- Ανάμειξη κεφαλαίων με μικρά (π.χ. γΑΤΑ αντί γάτα).
- Κολλημένες λέξεις (π.χ. Οαντώνηςκαιγω).
- Συντακτικά λάθη, ακόμη και στον προφορικό λόγο (π.χ. Αύριο εμείς πήγαν εκδρομή).
- Αργή και ανακριβής αντιγραφή από πίνακα ή βιβλίο.
- Δυσκολία με τη σειρά της αλφαβήτας και στην αλφαβητική ταξινόμηση.
- Δυσκολία στη χρήση λεξικού.
Ειδικά Συμπτώματα στη Σχολική Ηλικία
- Έλλειψη οργάνωσης:
- Αντικείμενα (τσάντα, δωμάτιο, παιχνίδια, ρούχα).
- Χώρος μελέτης (γραφείο, βιβλιοθήκη).
- Δυσκολία στη διαχείριση χρόνου και μελέτης.
- Αλλαγές στη σχολική απόδοση (εναλλαγή «καλών» και «κακών» ημερών χωρίς προφανή λόγο).
- Έλλειψη κινήτρου για μάθηση.
- Παραβατική συμπεριφορά.
- Άγχος, κρίσεις πανικού, σωματικά συμπτώματα, ακόμη και άρνηση για σχολείο ή φωνακτή ανάγνωση.
Μαθησιακή Αποκατάσταση
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;
Οι αλλαγές που συμβάλλουν ουσιαστικά στη μαθησιακή αποκατάσταση είναι:
Δομή και Περιβάλλον
- Διαρρύθμιση τάξης – ευνοϊκή θέση για διακριτική επίβλεψη και στήριξη.
Διδασκαλία
- Επαναλήψεις – συχνή επανάληψη οδηγιών, έλεγχος κατανόησης.
- Ανασκόπηση μαθήματος – ξεκίνημα με σχεδιάγραμμα, επισήμανση κύριων σημείων.
- Φωτοτυπίες με προσοχή – λίγες λέξεις, έμφαση στα βασικά, χρήση διαγραμμάτων.
- Πολυαισθητηριακές μέθοδοι – το παιδί βλέπει, ακούει, αγγίζει για ενίσχυση μνήμης και κατανόησης.
- Εποπτικά μέσα – χρήση οπτικών βοηθημάτων.
- Αποφυγή φωνακτής ανάγνωσης μπροστά σε κοινό.
Αξιολόγηση και Υποστήριξη
- Αξιολόγηση της προσπάθειας, όχι μόνο του αποτελέσματος.
- Συνεχής ενθάρρυνση – δημιουργία θετικής εμπειρίας μάθησης.