Τι είναι οι μαθησιακές δυσκολίες;
Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν κάποια παιδιά στην εκμάθηση βασικών δεξιοτήτων, όπως η ανάγνωση, η γραφή, η ορθογραφία, τα μαθηματικά ή η κατανόηση του προφορικού λόγου. Δεν σχετίζονται με τη νοημοσύνη του παιδιού, αφού πολλά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες είναι έξυπνα και δημιουργικά. Οι δυσκολίες αυτές συνήθως οφείλονται σε μια διαφορά στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος.
Οι μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να συνυπάρχουν με άλλες καταστάσεις, όπως προβλήματα λόγου, ΔΕΠ-Υ ή και κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες, αλλά δεν προκαλούνται από αυτές.
Τι είναι οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες;
Σύμφωνα με τους ειδικούς (DSM-5 – Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία), οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, αφορούν σε επίμονες δυσκολίες στην εκμάθηση και χρήση ακαδημαϊκών δεξιοτήτων, όπως:
- Αργή ή ανακριβής ανάγνωση λέξεων. (π.χ. διαβάζει ορμπέλα ως ομπρέλα)
- Δυσκολία στην κατανόηση κειμένων. (π.χ. διαβάζει αλλά δεν θυμάται ή δεν καταλαβαίνει το νόημα)
- Ορθογραφικά λάθη. (π.χ. γράφει κασί αντί για κρασί)
- Δυσκολία στη γραπτή έκφραση. (π.χ. δεν βάζει σημεία στίξης ή δεν οργανώνει σωστά το κείμενο)
- Δυσκολία στα μαθηματικά. (π.χ. δεν θυμάται τις πράξεις, μπερδεύει + με x, κάνει λάθη στις απλές πράξεις)
- Δυσκολία στη μαθηματική σκέψη και επίλυση προβλημάτων.
Για να διαγνωστεί μια τέτοια δυσκολία, τα συμπτώματα πρέπει να επιμένουν για τουλάχιστον 6 μήνες, παρά τις προσπάθειες ενίσχυσης.
Ποια είναι τα σημάδια στην προσχολική ηλικία;
Από μικρή ηλικία, ένα παιδί μπορεί να δείξει ενδείξεις ότι ίσως χρειαστεί βοήθεια:
- Καθυστερεί να αρχίσει να μιλά ή έχει φτωχό λεξιλόγιο.
- Δυσκολεύεται να θυμάται νέες λέξεις.
- Δυσκολεύεται να ξεχωρίσει ήχους λέξεων (π.χ. ποιες λέξεις “μοιάζουν” ή ομοιοκαταληκτούν).
- Έχει πρόβλημα να πει τη σειρά του αλφαβήτου, των ημερών, των αριθμών.
- Μπερδεύει το δεξί με το αριστερό.
- Δυσκολεύεται να θυμηθεί ή να ακολουθήσει οδηγίες με πολλά βήματα.
- Δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ή να γράψει γράμματα, ακόμη και το όνομά του.
Πότε γίνεται η διάγνωση;
Η επίσημη διάγνωση ειδικής μαθησιακής δυσκολίας, όπως η δυσλεξία, γίνεται συνήθως από την ηλικία των 7–8 ετών (μετά τη Β΄ Δημοτικού), όταν οι απαιτήσεις του σχολείου αποκαλύπτουν πιο καθαρά τις δυσκολίες. Ωστόσο, αν το παιδί είναι πολύ έξυπνο, οι δυσκολίες μπορεί να φανούν αργότερα, γύρω στα 9. Σε κάποιες περιπτώσεις, ενδείξεις μπορούν να εντοπιστούν και νωρίτερα, από την Α΄ Δημοτικού, μέσα από ειδική αξιολόγηση από θεραπευτές.
Ποιος κάνει τη διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται από επίσημους φορείς, όπως:
- ΚΕΣΥ (Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης)
- Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα (του Υπουργείου Υγείας)
- ΕΔΕΑΥ (Ειδική Διαγνωστική Επιτροπή Αξιολόγησης) στα σχολεία
Η αξιολόγηση γίνεται από ομάδα ειδικών, γιατί κάθε ειδικότητα (ψυχολόγος, ειδικός παιδαγωγός, λογοθεραπευτής, εργοθεραπευτής) προσφέρει διαφορετική οπτική και συμβολή στη διάγνωση και την παρέμβαση.
Γιατί είναι σημαντικός ο έγκαιρος εντοπισμός;
Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί μια μαθησιακή δυσκολία, τόσο πιο αποτελεσματική μπορεί να είναι η παρέμβαση. Με σωστή υποστήριξη, το παιδί μπορεί να ενισχύσει τις δεξιότητές του και να νιώσει αυτοπεποίθηση στο σχολείο και γενικότερα στη ζωή του.
Ευθύμιος Αγγράς
Ειδικός Παιδαγωγός MSc Κέντρου “Επικοινωνία”, Λαμίας
(έπεται συνέχεια στο 2ο μέρος)